3.6 ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අවස්ථා

1. ව්‍යවසායකත්වය සඳහා සුදුසුකම් සහ මූලික ලක්ෂණ

ව්‍යවසායකත්වය (Entrepreneurship) යනු හුදෙක් සාමාන්‍ය ව්‍යාපාරයක් පවත්වාගෙන යාම පමණක් නොව, නව අදහස් (Innovations) මත පදනම්ව අවදානම් කළමනාකරණය කරමින් සමාජයට හා වෙළෙඳපොළට නව්‍ය නිෂ්පාදන හෝ සේවාවන් හඳුන්වා දීමේ ක්‍රියාවලියයි[cite: 2]. සාර්ථක ව්‍යවසායකයෙකු වීමට පුද්ගලයෙකු සතුව පහත සඳහන් මූලික සුදුසුකම් හා කුසලතා තිබිය යුතුය[cite: 2]:

• නිර්මාණශීලීත්වය සහ නවෝත්පාදන හැකියාව: පවතින ගැටලුවලට නව ආකාරයකින් ප්‍රායෝගික විසඳුම් සෙවීමේ හැකියාව[cite: 2].
• ගණනය කළ අවදානම් දැරීම (Calculated Risk Taking): ලාභ-අලාභ මැනවින් තක්සේරු කරමින් තීරණ ගැනීමේ හැකියාව[cite: 2].
• නායකත්වය සහ කණ්ඩායම් කළමනාකරණය: අන් අය දිරිගන්වමින් පොදු අරමුණක් කරා මෙහෙයවීමේ දක්ෂතාව[cite: 2].
• ව්‍යවසායකත්ව ආකල්ප සහ ආත්ම විශ්වාසය: අසාර්ථකවීම් හමුවේ නොසැලී ඉදිරියට යාමේ නොපසුබස්නා උත්සාහය (Resilience)[cite: 2].
• මූල්‍ය සහ ව්‍යාපාර කළමනාකරණ දැනුම: ප්‍රාග්ධනය, අයවැය, අලෙවිකරණය සහ ලේඛන පවත්වාගෙන යාම පිළිබඳ මූලික අවබෝධය[cite: 2].

2. ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අවස්ථා

නව ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමට සහ පවත්වාගෙන යාමට බලාපොරොත්තු වන ව්‍යවසායකයන් (විශේෂයෙන් කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර - SMEs සහ Tech Startups) වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ පුළුල් සහයෝගීතා පද්ධතියක් (Ecosystem) ක්‍රියාත්මක වේ[cite: 2]:

• රාජ්‍ය අංශයේ ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන ආයතන:
  • කර්මාන්ත සංවර්ධන මණ්ඩලය (IDB): නව කර්මාන්ත ආරම්භයට අවශ්‍ය තාක්ෂණික දැනුම, යන්ත්‍ර සූත්‍ර පිළිබඳ උපදෙස්, ව්‍යාපාර සැලසුම් (Business Plans) සකස් කිරීම සහ ප්‍රායෝගික පුහුණුව ලබා දීම[cite: 2].
  • ජාතික ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අධිකාරිය (NEDA): තරුණ සහ කාන්තා ව්‍යවසායකත්වය නැංවීම සඳහා විශේෂ පුහුණු වැඩසටහන්, උපදේශන සේවා (Mentoring) සහ වෙළෙඳපොළ සම්බන්ධතා ඇති කර දීම[cite: 2].
  • ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB): නිෂ්පාදන විදේශ වෙළෙඳපොළට (Export Market) රැගෙන යාමට අවශ්‍ය ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්, ප්‍රදර්ශන අවස්ථා සහ ගැනුම්කරුවන් සම්බන්ධ කිරීම[cite: 2].
  • කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය (ITI): නිෂ්පාදන සඳහා අවශ්‍ය විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සහ තත්ත්ව පරීක්ෂණ සහතික (Testing & Certification) ලබා දීම[cite: 2].
• තොරතුරු තාක්ෂණ සහ නවෝත්පාදන (Tech Startups) අවස්ථා:
  • ICTA (ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ නියෝජිතායතනය): 'Spiralation' වැනි වැඩසටහන් හරහා මූලික අරමුදල් (Seed Funding), පුහුණුව සහ ජාලකරණ (Networking) අවස්ථා ලබා දීම[cite: 2].
  • Incubators සහ Accelerators (ව්‍යාපාර පෝෂණ මධ්‍යස්ථාන): Hatch Works, Lankan Angel Network (LAN), Trace Expert City වැනි මධ්‍යස්ථාන මඟින් ව්‍යාපාරයක් සංකල්පයක (Idea) සිට සමාගමක් දක්වා වර්ධනය කිරීමට අවශ්‍ය කාර්යාල පහසුකම්, උපදේශන සහ ආයෝජකයන් සම්බන්ධ කර දීම[cite: 2].
• මූල්‍ය සහ ආයෝජන අවස්ථා:
  • බැංකු මඟින් ලබාදෙන විශේෂ SME ණය: ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මඟපෙන්වීම යටතේ වාණිජ සහ සංවර්ධන බැංකු හරහා සහනදායී පොලී අනුපාත යටතේ ආරම්භක ප්‍රාග්ධනය ලබා දීම[cite: 2].
  • Venture Capital සහ Angel Investors: ඉහළ වර්ධන වේගයක් සහිත නව ව්‍යාපාරවල කොටස් හිමිකාරිත්වය මත ආයෝජනය කරන ආයෝජකයන්ගේ දායකත්වය[cite: 2].
• විශ්වවිද්‍යාල සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල දායකත්වය:
  • University Business Incubation Cells: මොරටුව, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර, SLIIT වැනි විශ්වවිද්‍යාලවල සිසුන්ගේ නව නිපැයුම් ව්‍යාපාර බවට පත් කිරීම සඳහා පිහිටුවා ඇති කේන්ද්‍රස්ථාන[cite: 2].
  • ජාත්‍යන්තර සංවිධාන: UNDP, USAID සහ ILO වැනි ආයතන හරහා ග්‍රාමීය හා තරුණ ව්‍යවසායකත්වය සඳහා ලබාදෙන නොමිලේ උපදේශන සහ මූල්‍ය ආධාර[cite: 2].